Nowa rodzina norm ISO 9000 (po nowelizacji) składa się z 4 norm podstawowych:

• ISO 9000:2000 Quality management systems - Fundamentals and vocabulary (odpowiednik krajowy - PN-EN ISO 9000:2001 Systemy zarządzania jakością - Podstawy i terminologia),
• ISO 9001:2000 Quality management systems - Requirements (odpowiednik krajowy - PN-EN ISO 9001:2001Systemy zarządzania jakością - Wymagania),
• ISO 9004:2000 Quality management systems - Guidelines for performance improvements (odpowiednik krajowy - PN-EN ISO 9004:2001 Systemy zarządzania jakością - Wytyczne doskonalenia funkcjonowania),
• ISO 19011:2002 Guidelines on Quality and/or Environmental Management Systems Auditing (Odpowiednik krajowy - PN-EN ISO 19011:- Wytyczne dotyczące auditowania systemów zarządzania jakością i/lub zarządzania środowiskowego)
• oraz norm, specyfikacji technicznych i raportów technicznych wspomagających normy podstawowe, zawierających wytyczne dotyczące specyficznych zagadnień w ramach systemu zarządzania jakością.
  

Poniżej przedstawiono pokrótce zawartość poszczególnych dokumentów i informacje dotyczące dokonywanych zmian w przypadku trwającej nowelizacji oraz ich krajowe odpowiedniki.

ISO 9000, ISO 9001 i ISO 9004 - patrz Nowelizacja ISO 9000:2000

ISO 19011:2002

ISO 19011:2002, Guidelines on Quality and/or Environmental Management Systems Auditing obejmuje wszystkie elementy norm serii ISO 10011 i ISO 14010 (patrz rysunek 1) i zastępuje wszystkie wymienione normy.
 

	Rozdziały w ISO 19011
ISO 14010	Zasady auditowania
	Zarządzanie programem auditów	ISO 10011-3
ISO 14011	Działania auditowe	ISO 10011-1
ISO 14012	Kompetencje auditorów	ISO 10011-2

 
  

W normie podano wytyczne dotyczące zarządzania programami auditów, prowadzenia wewnętrznych lub zewnętrznych auditów systemów zarządzania jakością i/lub systemów zarządzania środowiskowego, jak również dotyczące kompetencji i oceny auditorów. Norma jest przeznaczona do stosowania przez szerokie gremium potencjalnych użytkowników, w tym auditorów, organizacje wdrażające systemy zarządzania jakością i/lub systemy zarządzania środowiskowego, organizacje chcące przeprowadzać audity systemów zarządzania jakością i/lub systemów zarządzania środowiskowego z przyczyn kontraktowych, organizacje zaangażowane w certyfikację lub szkolenia auditorów, certyfikację/rejestrację systemów zarządzania, akredytację lub normalizację w obszarze oceny zgodności. Mimo że norma ma zastosowanie do auditowania systemów zarządzania jakością i/lub systemów zarządzania środowiskowego, użytkownik może rozważyć dostosowanie lub rozszerzenie podanych wytycznych w celu zastosowania do innych rodzajów auditów, w tym auditów innych systemów zarządzania.

Zamieszczono w niej również terminologię dotyczącą auditowania, dodatkowe praktyczne wskazówki i przykłady pomocne przy stosowaniu normy oraz rysunki ilustrujące kluczowe koncepcje.

Polska Norma wprowadzająca EN ISO 19011:2002 zastępuje wszystkie dotychczasowe Polskie Normy dotyczące auditowania systemów jakości i auditowania środowiskowego.

ISO 10005:1995

ISO 10005:1995 Quality management - Guidelines for quality plans (odpowiednik krajowy: PN-ISO 10005:1998 Zarządzanie jakością - Wytyczne dotyczące planów jakości)

Norma ISO 10005 - w trakcie nowelizacji (w ankietowaniu projekt komitetu - ISO/CD.2 10005) - zawiera wytyczne pomocne przy opracowywaniu, przeglądzie, akceptacji i nowelizacji planów jakości. Może być stosowana podczas przygotowania planu jakości zarówno w przypadku braku systemu jakości w organizacji, jak i wprowadzania systemu zarządzania jakością wg wymagań normy ISO 9001.

Plan jakości zdefiniowano w PN-EN ISO 9000:2001 jako dokument specyfikujący, które procedury i związane z nimi zasoby należy zastosować, kto i kiedy ma je realizować w odniesieniu do określonego przedsięwzięcia, wyrobu, procesu lub umowy. Procedury te zazwyczaj są związane z procesami zarządzania jakością i procesami realizacji wyrobu. Często w planie jakości powoływane są części księgi jakości lub dokumenty procedury. Plan jakości jest zazwyczaj jednym z wyników planowania jakości.

Punktem wyjściowym do nowelizacji jest uwzględnienie nowej filozofii przyjętej w normach ISO 9000 z 2000 r. (podejście procesowe, orientacja na klienta, zmiana zapewnienia jakości na zarządzanie jakością). Różnice między normami ISO 9001 i ISO 9004 z 1994 r. i 2000 r. spowodowały, że są rozdziały dotyczące nowych zagadnień, które nie były uwzględnione w ISO 10005:1995. Z kolei podane wytyczne są dokładniejsze, a wymagania bardziej czytelne, co sprawia, że część postanowień ISO 10005:1995 jest zbędna. W nowej normie ma być również uwzględniona nowa definicja planowania jakością i jej relacje z planami jakości.

Kolejnym celem nowelizacji tej normy jest zaspokojenie potrzeb tych organizacji, które nie mają wdrożonego i certyfikowanego systemu zarządzania jakością, ale od których klienci lub inne strony zainteresowane wymagają wykazania mechanizmu, za pomocą którego zamierzają zarządzać jakością w konkretnym przypadku. Uważa się, że cel ten można będzie osiągnąć za pomocą planu jakości, który jest niezależnym dokumentem i ten aspekt będzie uwzględniony w nowej normie.

ISO 10006:2003

ISO 10006:2003 Quality management systems - Guidelines for quality management in projects (Nowelizacja ISO 10006:1997 Quality management - Guidelines to quality in project management, której odpowiednikiem krajowym jest: PN-ISO 10006:2002 Zarządzanie jakością - Wytyczne dotyczące jakości w zarządzaniu przedsięwzięciem)

Norma ISO 10006 zawiera wytyczne dotyczące zasad i praktyk zarządzania jakością, których wprowadzenie jest ważne dla osiągnięcia celów dotyczących jakości w przedsięwzięciach i ma na nie wpływ. Wytyczne podane w normie mogą być stosowane do przedsięwzięć o różnej wielkości, złożoności, czasie trwania, niezależnie od środowiska i rodzaju wyrobu lub procesu przedsięwzięcia. Uzupełnia wytyczne zawarte w ISO 9004:2000.

Wytyczne są przeznaczone do stosowania przez osoby mające doświadczenie w zarządzaniu przedsięwzięciem w celu zapewnienia, że ich organizacja stosuje praktyki zawarte w rodzinie norm ISO 9000, jak również przez tych, którzy mają doświadczenie w zarządzaniu jakością i od których wymaga się współdziałania z organizacjami prowadzącymi dane przedsięwzięcie.

Tworzenie i utrzymywanie jakości procesu i wyrobu w ramach przedsięwzięcia wymaga podejścia systematycznego. Powinno ono mieć na celu zapewnienie, że stwierdzone i oczekiwane potrzeby klienta są zrozumiane i spełnione, że potrzeby innych stron zainteresowanych są ocenione i że polityka jakości organizacji jest wzięta pod uwagę podczas wdrażania w zarządzaniu przedsięwzięciem.

Nowelizacja normy polega na: doprowadzeniu do zgodności z ISO 9001:2000 i ISO 9004:2000, uwzględnieniu wszystkich ośmiu zasad zarządzania jakością (norma zawiera nowy tekst dotyczący zasad zarządzania jakością), poprawie percepcji i czytelności normy. Zmiana tytułu normy odzwierciedla zmiany w rodzinie norm ISO 9000 i lepiej określa cel normy.

Opracowanie projektu do ankiety Polskiej Normy wprowadzającej ISO 10006:2003 jest planowane w 2004 r.

ISO 10007:2003

ISO 10007:2003 Quality management - Guidelines for configuration management (Nowelizacja ISO 10007:1995 Quality management - Guidelines for configuration management, której odpowiednikiem krajowym jest: PN-ISO 10007:1998 Zarządzanie jakością - Wytyczne dotyczące zarządzania konfiguracją)

Norma ISO 10007 zawiera wytyczne dotyczące stosowania zarządzania konfiguracją w organizacji, aby pomóc w zwiększeniu zadowolenia klienta i jakości wyrobu poprzez zarządzanie działaniami związanymi z projektowaniem i utrzymaniem wyrobu. Podano w niej odpowiedzialność za zarządzanie konfiguracją i uprawnienia oraz opisano proces zarządzania konfiguracją. Wytyczne służą do zapewnienia, że wyrób złożony, po zmianie poszczególnym elementów, dalej spełnia swoje funkcje.

Celem normy jest ułatwienie zrozumienia zagadnienia, promowanie i pomoc w stosowaniu zarządzania konfiguracją. Zarządzanie konfiguracją jest dziedziną stosowaną w odniesieniu do całego cyklu życia wyrobu, w celu uwidocznienia i sterowania jego właściwościami funkcjonalnymi i fizycznymi. Norma ma zastosowanie do wspomagania przedsięwzięć począwszy od koncepcji do likwidacji wyrobu. Zarządzanie konfiguracją może być dostosowane do potrzeb poszczególnych przedsięwzięć z uwzględnieniem rozmiaru, złożoności i rodzaju wyrobu.

Nowelizacja tej normy polega na: doprowadzeniu do zgodności z ISO 9000:2000, ISO 9001:2000 i ISO 9004:2000, zmianie struktury dokumentu pod kątem uproszczenia i wyeliminowania powtórzeń tekstu, poprawie czytelności oraz poprawie redakcji językowej normy w celu ułatwienia jej tłumaczenia na inne języki. Norma może być stosowana do spełnienia wymagań dotyczących identyfikacji i identyfikowalności podanych w ISO 9001:2000.

Opracowanie projektu do ankiety Polskiej Normy wprowadzającej ISO 10007:2003 jest planowane w 2004 r.

ISO 10012:2003

ISO 10012:2003 Measurement management systems - Requirements for measurement processes and measuring equipment (odpowiednik krajowy - w opracowaniu - PrPN-EN ISO 10012 Systemy zarządzania pomiarami - Wymagania dotyczące procesów pomiarowych i wyposażenia pomiarowego)

ISO 10012:2003 zastępuje ISO 10012-1:1992 i ISO 10012-2:1997.
Skuteczny system zarządzania pomiarami zapewnia, że wyposażenie pomiarowe i procesy pomiarowe są przystosowane do ich zamierzonego zastosowania i ma istotne znaczenie w osiąganiu celów dotyczących jakości wyrobu oraz zarządzaniu ryzykiem związanym z tym, że wyposażenie pomiarowe i procesy pomiarowe mogłyby dawać nieprawidłowe wyniki. Celem systemu zarządzania pomiarami jest zarządzanie ryzykiem dotyczącym tego, że wyposażenie pomiarowe i procesy pomiarowe mogłyby doprowadzić do nieprawidłowych wyników wpływających na jakość wyrobów danej organizacji. Metody stosowane w systemie zarządzania pomiarami obejmują różne działania, począwszy od weryfikacji wyposażenia po zastosowania technik statystycznych w sterowaniu procesem pomiarowym.

ISO 10012:2003 zawiera wymagania i wytyczne dotyczące zarządzania procesami pomiarowymi i potwierdzaniem metrologicznym wyposażenia pomiarowego używanego do wspomagania oraz wykazywania zgodności z wymaganiami metrologicznymi. Podano w niej wymagania dotyczące zarządzania jakością systemu zarządzania pomiarami, który może być stosowany przez organizację dokonującą pomiarów jako część ogólnego systemu zarządzania i w celu zapewnienia spełnienia wymagań metrologicznych.

Wymagania podane w normie są uzupełnione wytycznymi o charakterze informacyjnym.
Spełnianie wymagań podanych w ISO 10012 ułatwi spełnienie wymagań dotyczących sterowania pomiarami i procesami pomiarowymi podanymi w innych normach, np. z rodziny ISO 9000 i ISO 14000. Ale norma ta nie jest przewidziana do stosowania jako narzędzie wykazujące zgodność z ISO 9001, ISO 14001 lub innymi normami. Strony zainteresowane mogą przyjąć na zasadzie umowy ISO 10012:2003 za punkt wyjścia do spełnienia wymagań systemów zarządzania pomiarami w działalności certyfikacyjnej.

W odniesieniu do poszczególnych elementów mających wpływ na wyniki pomiarów (np. szczegóły dotyczące metod pomiarowych, kompetencji personelu, porównań międzylaboratoryjnych) istnieją inne normy i wytyczne.
ISO 10012:2003 została przyjęta bez żadnych zmian jako EN ISO 10012:2003. Norma ta jest wprowadzona do Polskich Norm metodą uznania jako PN-EN ISO 10012:- (U). Zastępuje ona: PN-ISO 10012-1:1998 Wymagania dotyczące zapewnienia jakości wyposażenia pomiarowego - Część 1: System potwierdzania metrologicznego wyposażenia pomiarowego i PN-ISO 10012-2:2002 Zapewnienie jakości wyposażenia pomiarowego - Część 2: Wytyczne do sterowania procesami pomiarowymi. Równolegle opracowywana metodą tłumaczenia PN-EN ISO 10012 zastąpi, po zatwierdzeniu, PN-EN ISO 10012:- (U).

ISO/TR 10013:2001

ISO/TR 10013:2001 Guidelines for quality management system documentation (Wytyczne opracowywania dokumentacji systemu zarządzania jakością)

Raport zastępuje normę ISO 10013:1995. Podano w nim wytyczne do opracowania i utrzymania dokumentacji niezbędnej do zapewnienia skutecznego funkcjonowania systemu zarządzania jakością, dostosowanej do specyficznych potrzeb organizacji. Omówiono różne rodzaje dokumentów stosowanych w systemie zarządzania jakością (księgę jakości, udokumentowane procedury, instrukcje robocze, formularze, plany jakości, specyfikacje zewnętrzne, dokumenty zewnętrzne, zapisy) i proces opracowywania dokumentacji oraz zatwierdzania, wydawania i nadzorowania dokumentów systemu zarządzania jakością.

Stosowanie ISO/TR 10013 pomoże w ustanowieniu zgodnego z wymaganiami normy, udokumentowanego systemu zarządzania jakością. Można go również stosować do opracowywania dokumentacji innych systemów zarządzania, np. zarządzania środowiskowego lub systemów zarządzania bezpieczeństwem.

Polska wersja ISO/TR 10013:2001 została opublikowana w 2002 r. i jest dostępna w PKN.

ISO/TR 10014:1998

ISO/TR 10014:1998 Guidelines for managing the economics of quality (Wytyczne zarządzania zagadnieniami ekonomicznymi związanymi z jakością)

Raport zawiera koncepcje i metodykę, umożliwiające organizacji zwiększenie zadowolenia klienta i jednocześnie ograniczenie kosztów oraz uzyskanie korzyści ekonomicznych z wprowadzenia zarządzania jakością. Jest on również pomocny dla organizacji w określeniu, które z technik klasyfikacji kosztów i monitorowania zadowolenia klienta będą najlepsze.

Raport zostanie zastąpiony normą ISO 10014. Zakończył się termin opiniowania ISO/CD 10014 Quality management - Guidelines for achieving financial and economic benefits.

W dokumencie podano wytyczne do oceny i uzyskania korzyści finansowych i ekonomicznych z zastosowania zasad zarządzania jakością i systemów zarządzania jakością w celu poprawy zadowolenia wszystkich stron zainteresowanych. ISO 10014 zwraca uwagę na fakt, że stosowanie zasad zarządzania daje nie tylko bezpośrednie korzyści ale wnosi ważny wkład w osiągnięcie korzyści finansowych i ekonomicznych, w tym ograniczenie kosztów i ryzyka, które to rozważania są ważne dla organizacji, jej klientów i innych stron zainteresowanych.

Norma ISO 10014 będzie uzupełniać ISO 9004:2000 poprzez skupienie się na każdej z zasad zarządzania jakością i podanie listy działań, które można wdrożyć w celu uzyskania optymalnych wyników finansowych i ekonomicznych organizacji. W normie przyjęto strukturę podobną do ISO 9004 i opracowano ją z wykorzystaniem następujących rozdziałów (podrozdziałów) ISO 9004:

• 4.3 Stosowanie zasad zarządzania jakością
  
• 5 Odpowiedzialność kierownictwa
  
• 6 Zarządzanie zasobami
  
• 7.1 Realizacja wyrobu, wytyczne ogólne
  
• 7.2 Procesy związane z zainteresowanymi stronami
  
• 7.3 Projektowanie i rozwój
  
• 7.4 Zakupy
  
• 8.1 Pomiary, analiza i doskonalenie, wytyczne ogólne
  
• 8.2 Pomiary i monitorowanie
  
• 8.4 Analiza danych
  
• 8.5 Doskonalenie
  

W załącznikach informacyjnych podano różne metody i narzędzia oraz ogólne wytyczne dotyczące ich stosowania do osiągnięcia lepszych wyników finansowych i ekonomicznych organizacji.

Przewiduje się, że norma będzie mogła mieć zastosowanie do innych systemów zarządzania.

ISO 10015:1999

ISO 10015:1999 Quality management - Guidelines for training (Wytyczne dotyczące szkolenia)

Na cele organizacji dotyczące ciągłego doskonalenia, w tym udoskonalenie pracy personelu może wpływać wiele czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Należą do nich zmiany na rynku, zmiany technologii, innowacje oraz wymagania klientów i innych stron zainteresowanych. Zmiany takie mogą wymagać od organizacji analizowania potrzeb związanych z kompetencjami. Norma kładzie nacisk na wpływ szkolenia na ciągłe doskonalenie. Celem jej jest pomoc organizacji w tym, aby szkolenie było efektywną i skuteczną inwestycją. Wytyczne podane w normie mogą pomóc organizacji w identyfikowaniu i analizowaniu potrzeb szkoleniowych, w projektowaniu, planowaniu i przeprowadzaniu szkolenia, ocenie danych oraz monitorowaniu i doskonaleniu procesu szkolenia, aby osiągnąć zamierzone cele.

Wytyczne te obejmują opracowanie, wdrożenie, utrzymanie i doskonalenie strategii i systemów szkolenia wpływających na jakość wyrobów dostarczanych przez organizację. Norma ma zastosowanie do organizacji wszystkich typów. Nie dodaje, nie zmienia ani w żaden sposób nie modyfikuje wymagań norm serii ISO 9000. Nie jest przeznaczona do stosowania przez jednostki świadczące usługi szkoleniowe innym organizacjom.

Projekt Polskiej Normy wprowadzającej ISO 10015 został przekazany do zatwierdzenia przez Prezesa PKN.

ISO/TR 10017:2003

ISO/TR 10017:2003 Guidance on statistical techniques for ISO 9001:2000 (Wytyczne dotyczące zastosowania metod statystycznych w odniesieniu do ISO 9001:2000)

Nowe wydanie zastępujące ISO/TR 10017:1999, dostosowane do normy ISO 9001:2000 zawiera wytyczne wyboru odpowiednich metod statystycznych, które mogą być przydatne podczas opracowania, wdrożenia, utrzymania i doskonalenia systemu zarządzania jakością zgodnego z ISO 9001:2000. W nowej wersji nie wprowadzono zasadniczych modyfikacji. Przede wszystkim odzwierciedlono strukturę nowej normy i wprowadzone w niej zmiany, takie jak np. zadowolenie klienta, ciągłe doskonalenie. Uaktualniono również opisy niektórych metod statystycznych.
Raport jest pomocny w rozważeniu i wyborze metod statystycznych odpowiednich do potrzeb organizacji.

Zidentyfikowano w nim i opisano metody statystyczne, które mogą być użyteczne dla poszczególnych wymagań. Raport nie narzuca konieczności użycia podanych metod i nie wyklucza stosowania innych (nie tylko statystycznych) korzystnych dla organizacji. Opisane metody statystyczne mogą być również stosowane do innych norm z rodziny ISO 9000, w szczególności ISO 9004:2000.

Raport ISO/TR 10017:2003 jest tłumaczony na język polski.

ISO/DIS 10018

ISO/DIS 10018 Compliants handling - Guidelines for organizations (Postępowanie z reklamacjami - Wytyczne dla organizacji)

W projekcie normy ISO 10018 podano wytyczne projektowania i wdrażania skutecznego procesu postępowania z reklamacjami dla wszystkich rodzajów transakcji, łącznie z handlem elektronicznym. Informacje uzyskane w ramach procesu postępowania z reklamacjami mogą doprowadzić do udoskonaleń wyrobów i poprawić wizerunek organizacji w oczach jej klientów. Skuteczne postępowanie z reklamacjami odzwierciedla potrzeby zarówno organizacji dostarczających wyroby jak i odbiorców tych wyrobów.

ISO 10018 będzie kompatybilna z ISO 9001:2000 i ISO 9004:2000 i wspierać będzie cele tych dwóch norm. Może być stosowana również niezależnie od ww. norm. Proces postępowania z reklamacjami opisany w ISO 10018 może być wykorzystany jako element systemu zarządzania jakością spełniającego wymagania ISO 9001:2000.
Stosowanie ISO 10018 może poprawić wyniki w obszarze postępowania z reklamacjami i zwiększyć zadowolenie klientów i innych stron zainteresowanych. Może również ułatwić ciągłe doskonalenie wyrobów w oparciu o informacje zwrotne od klientów i innych stron zainteresowanych.

ISO/DIS 10019

ISO/DIS 10019 Guidelines for the selection of quality management system consultant and use of their services (Wytyczne wyboru konsultantów systemów zarządzania jakością i korzystania ze świadczonych przez nich usług).

ISO/DIS 10019 zawiera wytyczne, które ułatwią wybór konsultanta zdolnego do spełnienia specyficznych celów i potrzeb organizacji oraz korzystanie z jego usług. Dokument ten będzie mógł być również wykorzystany przez samych konsultantów, jednostki zajmujące się kwalifikacją konsultantów oraz przez organizacje konsultingowe.

Konsultant systemu zarządzania jakością jest zdefiniowany w projekcie normy jako osoba, która pomaga organizacji w realizacji systemu zarządzania jakością lub jego części dostarczając porady lub informacje.

Zgodnie z projektem normy typową rolą konsultanta jest:

• pomoc organizacji we wdrożeniu systemu zarządzania jakością dostosowanego do kultury, właściwości, poziomu wykształcenia i specyficznego środowiska biznesu;
  
• przedstawianie koncepcji dotyczących zarządzania jakością w jasny i zrozumiały sposób, zwracając szczególną uwagę na zrozumienie i stosowanie zasad zarządzania jakością;
  
• komunikowania się z odpowiednimi osobami w organizacji, na wszystkich szczeblach, angażując je w realizację systemu zarządzania jakością;
  
• pomoc w identyfikowaniu przez organizację odpowiednich procesów potrzebnych w systemie zarządzania jakością oraz określeniu znaczenia, sekwencji i wzajemnego oddziaływania procesów;
  
• pomoc organizacji w identyfikowaniu dokumentów niezbędnych do zapewnienia skutecznego planowania, działania i nadzorowania procesów;
  
• ocenianie skuteczności i efektywności procesów w systemie zarządzania jakością i stymulowania organizacji do poszukiwania możliwości ich doskonalenia;
  
• pomoc w promowaniu podejścia procesowego i ciągłego doskonalenia systemu zarządzania jakością;
  
• pomoc w identyfikowaniu potrzeb szkoleniowych, aby umożliwić organizacji utrzymanie systemu zarządzania jakością;
  
• pomoc organizacji w zidentyfikowaniu zależności między systemem zarządzania jakością a innymi systemami zarządzania (zarządzania środowiskowego i zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy) oraz ułatwieniu integracji systemów.
  

Zgodnie z ISO/DIS 10019, oceniając kompetencje i przydatność konsultanta QMS należy zwrócić uwagę na:

• cechy osobiste,
  
• odpowiednie wykształcenie,
  
• wiedzę i umiejętności niezbędne do spełnienia celów organizacji w odniesieniu do QMS,
  
• doświadczenie w pracy,
  
• zachowanie etyczne.
  

Pożądana wiedza i umiejętności konsultanta dotyczą zagadnień specyficznych dla zarządzania jakością w zakresie metod i technik zarządzania jakością, zagadnień specyficznych dla danej organizacji oraz znajomości wymagań ustaw i przepisów związanych z działalnością organizacji. W dokumencie określono w jakim zakresie należy oczekiwać od konsultantów znajomości poszczególnych zagadnień.

W projekcie zaleca się również, aby konsultant znał i rozumiał normy dotyczące systemów zarządzania jakością i ich auditowania oraz inne normy związane z zakresem świadczonych konsultacji, np. normy specyficzne dla sektora, normy dotyczące systemów pomiarowych, dotyczące akredytacji, oceny zgodności, zarządzania niezawodnością, normy związane z bezpieczeństwem. Zalecana jest również znajomość zagadnień normalizacji, certyfikacji i akredytacji na szczeblu międzynarodowym i krajowym oraz procesów i procedur certyfikacji wyrobów, systemów i personelu na szczeblu krajowym.

Oprócz odpowiedniej wiedzy i umiejętności zalecane jest także posiadanie cech osobistych, które mają wpływ na świadczone usługi. Cechy osobiste są analogiczne do zalecanych w ISO 19011 dla auditorów.
Ważną sprawą związaną z pracą konsultanta są zagadnienia etyczne. W projekcie wytycznych w rozdziale dotyczącym rozważań etycznych zwraca się uwagę na znaczenie:

• unikania konfliktu interesów mogących mieć wpływ na wykonywana pracę,
  
• respektowania poufności informacji uzyskanych lub zebranych w organizacji,
  
• niezależność od jednostek certyfikujących lub akredytujących,
  
• bezstronności przy wyborze przez organizację jednostek certyfikujących,
  
• unikania tworzenia zależności od usług konsultanta,
  
• nie świadczenie usług, w przypadku braku wymaganych kompetencji,
  
• realnego oszacowania kosztów usług świadczonych przez konsultanta
  

Wszystkie zasygnalizowane wyżej zagadnienia są związane z wyborem konsultanta systemu zarządzania jakością i poświęcona jest im większa część projektu normy. W ISO/DIS 10019 podano również postanowienia dotyczące korzystania z usług konsultantów, w tym do jakich zadań można go zatrudnić oraz co powinna zawierać umowa z konsultantem.

W załącznikach informacyjnych omówiono typowe działania konsultanta na przykładzie procesu realizacji systemu zarządzania jakością z opisem poszczególnych działań i przypisaniem osób odpowiedzialnych w tym umiejscowieniem roli konsultantów QMS oraz podano przykład sugerowanego wykształcenia/doświadczenia zawodowego konsultanta i odniesienia, które mogą być wykorzystane do oceny konsultanta.

Pomimo iż norma dotyczy systemów zarządzania jakością, przewiduje się, że będzie mogła być stosowana po odpowiedniej adaptacji do innych systemów zarządzania.

ISO/TS 16949:2002

ISO/TS 16949:2002 Quality management systems - Particular requirements for application of ISO 9001:2000 for automative production and relevant service part organizations (Systemy zarządzania jakością - Szczególne wymagania dotyczące zastosowania ISO 9001:2000 w przemyśle motoryzacyjnym)

Specyfikacja zawiera wymagania dotyczące systemów zarządzania jakością dla dostawców przemysłu motoryzacyjnego. Przewiduje się, że będzie ona stanowić podstawę dla systemów zarządzania jakością w tym sektorze i stopniowo zastępować liczne stosowane obecnie specyfikacje, takie jak QS 9000, AVSQ, VDA6.1, EAQF.

Wydanie to zastępuje ISO/TS 16949:1999. Jest ono dostosowane do wymagań normy ISO 9001:2000, uwzględniono w nim doświadczenia zebrane ze stosowania poprzedniej wersji, opartej na normie ISO 9001:1994 oraz doświadczenia różnych organizacji biorących udział w opracowaniu. Dokument został opracowany przez International Automotive Task Force (IATF) oraz Japan Automobile Manufacturers Association Inc. (JAMA) przy wsparciu ISO/TC 176.

Specyfikacja umożliwia opracowanie systemu zarządzania jakością, który uwzględnia ciągłe doskonalenie, kładąc nacisk na zapobieganie wadom oraz zmniejszeniu odstępstw i strat w łańcuchu dostaw. Łącznie z ISO 9001:2000 określa wymagania dla systemu zarządzania jakością podczas projektowania/rozwoju, produkcji i jeśli jest to istotne instalowania i serwisu wyrobów związanych z motoryzacją.

Zawiera tekst ISO 9001:2000 uzupełniony dodatkowymi wymaganiami specyficznymi dla sektora motoryzacyjnego, które dotyczą np. produkcji i dostarczania usługi, nadzorowania wyposażenia do monitorowania i pomiarów, pomiarów, analizy i doskonalenia. Dozwolone wyłączenia dotyczą tylko podrozdziału 7.3 w przypadku gdy organizacja nie ponosi odpowiedzialności za projektowanie i rozwój wyrobu. Nie dotyczą projektowania procesu wytwarzania.

Polska wersja ISO/TS 16949:2002 została opublikowana w 2003 r. i jest dostępna w PKN.

*****
ISO Handbook: ISO 9001 for small business - What to do - Advice from ISO/TC 176, będący nowelizacją dobrze znanego poradnika opracowanego przez ISO w 1996 r.

Celem poradnika jest ułatwienie opracowania i wdrożenia systemu zarządzania jakością wg normy ISO 9001:2000. Poradnik ten tak jak poprzednie wydanie opracowano z myślą o małych przedsiębiorstwach, ponieważ te właśnie przedsiębiorstwa mogą mieć większe problemy z opracowaniem i wdrożeniem systemu zarządzania jakością z uwagi na ograniczone środki, jakimi dysponują, większe problemy ze zrozumieniem i zastosowaniem normy, koszty związane z ustanowieniem i utrzymaniem systemu oraz ciągłym doskonaleniem. Większość jednak z podanych wskazówek będzie miała zastosowanie również do większych organizacji.

Poradnik ma zastosowanie do organizacji, które mają wdrożone systemy zarządzania jakością wg norm modelowych z 1994 r. i będą musiały lub chciały dokonać zmian w celu dostosowania swoich systemów do wymagań nowej normy ISO 9001:2000 oraz do organizacji, które po raz pierwszy będą przystępować do wdrożenia systemu.

Dla tych ostatnich podane są specjalne wskazówki w rozdziale zatytułowanym "Jak zacząć?", w którym można znaleźć źródła informacji przydatne do zasięgania porad, rozważania dotyczące tego jak wdrażać system - samodzielnie czy korzystając z pomocy zewnętrznej - i inne pożyteczne porady.

Główną cześć poradnika stanowią wskazówki dotyczące ISO 9001:2000, które podano po zamieszczonym pełnym tekście każdego punktu normy. Są to wskazówki wyjaśniające wymagania normy ISO 9001:2000 oraz przykłady i sugestie, jak te wymagania można spełnić.

Wskazówki poprzedzone są objaśnieniami dotyczącymi znaczenia form słownych normy oraz wskazówkami dotyczącymi wybranych terminów z normy ISO 9000:2000 w zastosowaniu do specyfiki małych przedsiębiorstw.
Powyżej zasygnalizowano tylko część z zagadnień zawartych w poradniku. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że poradnik zawiera najistotniejsze informacje związane z systemami zarządzania jakością, zmianami w stosunku do poprzedniej wersji norm modelowych oraz wprowadzaniem systemów, ich utrzymaniem, doskonaleniem i certyfikacją.

Polska wersja poradnika: ISO 9001 dla małych firm - Metody postępowania - Poradnik Komitetu ISO/TC 176 opublikowana została przez PKN w 2003 r. i jest dostępna w PKN.
_________
Źródło:
Uaktualniony i skrócony tekst artykułu Gruszka A.: Normy dotyczące zarządzania jakością. Dokumenty wspomagające normy podstawowe i wybrane dokumenty sektorowe zamieszczonego w 2002 r. w miesięczniku Normalizacja, nr 9 (dokończenie w nr 10)